|
 |
 |
 Gdy puchną nogi
|
|
|
Często odczuwam, że robi mi się ciasno w butach, nie mogę długo stać, skarpety są wilgotne od potu. Bóle łydek utrudniają mi pracę, dokuczają nawet przy siedzeniu
Co to może być ?
Co robić?
Czy to już jest niebezpieczne?
Wiktor K.
|
|
|
|
|
|
Przyczyną obrzęków nóg, zwłaszcza w dolnej części nóg są najczęściej:
- zaburzenia mikrokrążenia, z powodu ogólnej niewydolności krążenia
- malejąca wraz z wiekiem zdolność układu limfatycznego w wydalaniu metabolitów komórkowych.
- zastoje żylne wywołane żylakami
|
|
|
|
|
|
Kurcze kończyn dolnych występują dość często u pacjentów w każdym wieku. Wydaje się, że dotykają one częściej osób w wieku średnim i podeszłym.
Kurcze kończyn dolnych mogą być bardzo bolesne i zwykle dotyczą mięśni łydek oraz wewnętrznych mięśni podeszwy. Kurcze mięśni mogą występować często i pojawiać się w ciągu kilku kolejnych dni.
Kurcze w nocy są jednym z częstszych objawów przewlekłej niewydolności żylnej, ale mogą występować także w przebiegu innych chorób.
Istnieje wiele teorii dotyczących etiologii kurczów kończyn dolnych. Nie znaleziono jednak jednoznacznego wyjaśnienia przyczyn tej często występującej dolegliwości.
Jedna z hipotez, określana jako hipoteza "kucania", wskazuje na to, że kurcze kończyn dolnych są następstwem zmian cywilizacyjnych.
Zwolennicy tej hipotezy twierdzą,
że siedzenie (np. na krzesłach lub na nowoczesnych sedesach) zamiast kucania powoduje nieodpowiednie skracanie i wydłużanie mięśni i ścięgien, co prowadzi do zwiększenia ryzyka wystąpienia kurczów kończyn dolnych.
W myśl innej teorii, nieprawidłowa postawa
(np. chodzenie na obcasach) może przyczyniać się do nieprawidłowych skurczów mięśni podudzia i stopy, co także zwiększa ryzyko wystąpienia kurczów.
Wprawdzie etiologia kurczów kończyn dolnych nie jest znana, ale zidentyfikowano niektóre czynniki wywołujące tę dolegliwość.
Należą do nich takie czynniki,
jak: wysoka temperatura otoczenia, niedobór sodu w organizmie, małe stężenie wapnia, magnezu lub potasu w surowicy krwi, hemodializa oraz nagły lub nadmierny wysiłek.
Do chorób, które mogą być związane z kurczami kończyn dolnych, należą choroby tarczycy, cukrzyca, choroby wątroby, sarkoidoza, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego oraz choroby naczyń obwodowych.
Poza tymi czynnikami ryzyka kurcze kończyn dolnych mogą mieć związek z przyjmowaniem różnych substancji, m.in. leków (np. takich jak alkohol, kwas nikotynowy, nifedypina, klofibrat, penicylamina, leki moczopędne, morfina, pochodne fenotiazyny, cymetydyna, lit i steroidy)
|
|
|
|
|
|
Wprawdzie istnieje wiele teorii opisujących powstawanie kurczów kończyn dolnych, ale w istocie proces ich patogenezy jest mało poznany. Najstarsze hipotezy dotyczyły podłoża psychosomatycznego, wydłużonego czasu przebywania w wymuszonej pozycji, co wpływa na plecy, miednicę, uda, podudzia i stopy, oraz zaburzeń metabolizmu mięśni. Według innej teorii, kurcze kończyn dolnych powstają wówczas, gdy maksymalnie obkurczone mięśnie podlegają świadomemu skurczowi ponad granice tolerancji fizjologicznej. Ta teoria pozwala wyjaśnić, dlaczego pływacy raz osoby śpiące w pozycji na plecach są bardziej narażone na kurcze.
Niedawno przeprowadzone badania neurofizjologiczne i elektromiograficzne pozwoliły na odkrycie głównego mechanizmu typowych kurczów mięśni. Wyniki tych badań potwierdzają opinię, że kurcze mięśni powstają w następstwie nadmiernego pobudzenia śródmięśniowych neuronów motorycznych. Do możliwych procesów patofizjologicznych, które mogą przyczyniać się do tej nadmiernej aktywności jednostek motorycznych, należą: brak hamowania na poziomie rdzenia kręgowego, nieprawidłowa pobudliwość zakończeń nerwowych oraz nasilone rozprzestrzenianie się skurczów mięśniowych w następstwie pobudzeń krzyżowych sąsiadujących neuronów.
Uważa się, że w przebiegu przewlekłej niewydolności żylnej zastój żylny, który nasila się w następstwie leżenia w nocy w łóżku, może powodować zwiększenie stężenia różnych metabolitów w mięśniach i prowadzić do zwiększenia ich pobudliwości. Ponadto, istnieje pogląd, że obrzęk wywołuje podrażnienie włókien nerwowych w następstwie wytwarzania nieprawidłowych metabolitów.
U osób z przewlekłym zastojem żylnym występują obszary zwłóknienia mięśni, co może być podłożem bólów i kurczów mięśni.
|
|
|
|
|
|
w przebiegu zespołu pozakrzepowego może występować nadciśnienie zarówno układu żył głębokich, jak i powierzchownych, co odpowiada różnemu zasięgowi tego zespołu. W przypadkach kurczów w nocy stwierdzono zwiększenie ciśnienia ortostatycznego w żyłach mierzonego metodą Dopplera do 97 mm w porównaniu z wartościami prawidłowymi wynoszącymi około 60 mm Hg.
W ostatnim czasie wskazuje się na to, że zaburzenia interakcji leukocytów z komórkami śródbłonka w drobnych naczyniach mogą być głównym czynnikiem patogenetycznym w przewlekłej niewydolności żylnej, stanach przewlekłego zapalenia i pogorszeniu gojenia się ran.
W patogenezie kurczów w nocy uczestniczą nie tylko receptory mięśni, lecz także powodujące ból metabolity powstające w mikrokrążeniu,
na które komórki śródbłonka są szczególnie wrażliwe wówczas, gdy dochodzi do zastoju.
|
|
|
|
|
|
Kurcze występujące po dużym wysiłku, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, są prawdopodobnie związane z tym wysiłkiem.
W takich przypadkach rozciąganie mięśni przed i po wysiłku, masaż bolesnych okolic przed położeniem się do łóżka oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia organizmu mogą być wystarczające do zapobiegania kurczom lub zmniejszenia nasilenia bólu w razie ich wystąpienia.
|
|
|
|
|
|
W przypadku gdy proste zabiegi fizykalne nie powodują ustąpienia kurczów kończyn dolnych, należy rozważyć zastosowanie leków. Farmakoterapia jest także odpowiednia dla pacjentów, którzy mają ograniczone możliwości wykonywania ćwiczeń z rozciąganiem mięśni.
W leczeniu kurczów kończyn dolnych stosowano wiele leków, ale większość z nich nie powodowała stałej lub długotrwałej poprawy.
Ponadto, badania na temat różnych możliwości farmakoterapii tych dolegliwości są trudne w interpretacji ze względu na różnice protokółów badań, definicji kurczów kończyn dolnych, populacji pacjentów i czasu trwania leczenia.
Dotychczas najbardziej skutecznym lekiem w leczeniu kurczów kończyn dolnych jest chinina. Niemniej jednak leczenie chininą nie zawsze jest skuteczne, a lek może być toksyczny. Stąd wprowadzono do leczenia kurczów kończyn dolnych wiele innych leków.
W leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej stosuje się różne leki flebotropowe w celu uzyskania poprawy czynnościowej. Wśród tych leków najbardziej skuteczne działanie wykazuje zmikronizowana oczyszczona frakcja flawonowa
( Detralex), szczególnie pod względem wpływu na czynniki powodujące uszkodzenie mikrokrążenia. Zastosowanie zmikronizowanej oczyszczonej frakcji flawonowej poprawia, jak wykazano, tonus żylny, przepuszczalność w mikrokrążeniu, czynność naczyń chłonnych oraz przepływ substancji odżywczych w mikrokrążeniu. Dzięki swojemu działaniu lek ten umożliwia znaczne zmniejszenie nasilenia objawów czynnościowych, takich jak kurcze w nocy.
Niedawno przeprowadzone badania wykazały, że istotnymi etapami patofizjologicznymi są: uszkodzenie śródbłonka żył, uwięźnięcie leukocytów, a w konsekwencji zapalne przekształcenie ściany naczynia.
Zawsze występuje limfoangiopatia dotycząca zarówno małych, jak i szerokich naczyń chłonnych.
Farmakoterapia z zastosowaniem diosminy stanowi racjonalne uzupełnienie metod leczenia przewlekłej niewydolności żylnej i w przypadkach o małym lub średnim nasileniu objawów może prowadzić do ich ustąpienia.
|
|
|
|
|
|
Wartość witaminy E (octanu d-α-tokoferolu) w leczeniu kurczów kończyn dolnych w nocy poznano dopiero pod koniec lat sześćdziesiątych tego wieku. Stwierdzono, że pacjenci z różnymi zaburzeniami skórnymi, głównie w następstwie przewlekłej niewydolności żylnej, zgłaszali poprawę kurczów kończyn dolnych wówczas,
gdy przyjmowali witaminę E.
|
|
|
|
|
|
Chinina jest od dawna stosowana w leczeniu zimnicy, ale posiada także właściwości przeciwbólowe
i rozluźniające mięśnie. Mechanizm jej działania w leczeniu kurczów kończyn dolnych jest mało znany. Przypuszcza się, że lek ten działa poprzez zmniejszenie nadmiernej pobudliwości nerwów
i wydłużenie okresu refrakcji skurczu mięśni szkieletowych. Wczesne badania na zwierzętach wskazywały na to, że chinina poprawia przepływ krwi po podaniu noradrenaliny.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Autor: 
